Co to jest pomoc humanitarna i komu służy?

Pomoc humanitarna to niezbędne wsparcie zapewniane w sytuacjach kryzysowych, przede wszystkim w celu ratowania życia, łagodzenia cierpienia i ochrony godności osób dotkniętych klęskami żywiołowymi, konfliktami zbrojnymi, masowymi migracjami lub głodem [1]. Pomoc ta ma krótkoterminowy charakter i opiera się na jasno określonych zasadach, a beneficjentami są osoby szczególnie narażone na skutki nagłych kryzysów [3]. W tym artykule dokładnie wyjaśnimy, czym jest pomoc humanitarna, przedstawimy jej najważniejsze cechy, zasady oraz wskażemy, komu służy tego typu wsparcie.

Definicja i specyfika pomocy humanitarnej

Pomoc humanitarna to wsparcie materialne oraz logistyczne, które udzielane jest osobom doświadczającym nagłych klęsk i sytuacji kryzysowych, obejmujących zarówno katastrofy naturalne jak i te spowodowane przez działalność człowieka [1], [3], [5], [7]. Jej kluczowym celem jest natychmiastowe ratowanie ludzkiego życia oraz łagodzenie cierpienia i ochrona podstawowej godności poszkodowanych [1], [2], [3], [5], [9].

Pomoc humanitarna jest zawsze skoncentrowana na szybkim działaniu tuż po wystąpieniu kryzysu. Jej charakter jest krótkoterminowy i utrzymuje się do czasu przejęcia działań przez wsparcie rządowe lub programy rozwojowe, które mają długofalowy charakter [1], [3], [5].

Kluczowe wartości i zasady pomocy humanitarnej

Fundamentem udzielania pomocy humanitarnej są cztery zasady: humanitaryzm, neutralność, bezstronność i niezależność [2], [9]. Humanitaryzm zakłada działania wyłącznie w celu ochrony życia i łagodzenia cierpienia, bez względu na przyczyny kryzysu. Neutralność oznacza brak zaangażowania w polityczne, ideologiczne lub religijne spory stron konfliktu.

Bezstronność gwarantuje, że pomoc humanitarna niesiona jest wszystkim potrzebującym, niezależnie od ich przynależności czy poglądów. Niezależność pozwala natomiast organizacjom działającym w tym obszarze samodzielnie decydować o kierunku, skali i metodach wsparcia, bez wpływów zewnętrznych [2], [9].

Formy i zakres pomocy humanitarnej

Zakres pomocy humanitarnej jest bardzo szeroki. Obejmuje dostarczanie żywności, wody pitnej, zapewnienie schronienia, opieki zdrowotnej, edukacji oraz wsparcia psychologicznego i ochronnego [1], [2], [7]. Pomoc udzielana jest zarówno w postaci dóbr rzeczowych, jak i usług oraz wsparcia finansowego. Z danych wynika, że gotówka i bony stanowią jedynie 6% całości wydatków na te działania, co wskazuje na przewagę bezpośrednich dostaw materialnych [1].

Znaczącym elementem są także działania mające na celu zapobieganie katastrofom i ograniczanie ich skutków, co wzmacnia odporność społeczności lokalnych na przyszłe kryzysy [3], [5]. Współczesne innowacje i rozwój technologii zwiększają efektywność procesu udzielania pomocy, umożliwiając szybsze oraz bardziej celowane reagowanie na dynamicznie zmieniające się potrzeby [2].

Procesy i mechanizmy funkcjonowania pomocy humanitarnej

Udzielanie pomocy humanitarnej opiera się na sprawnym reagowaniu na kryzysy, ścisłej koordynacji działań pomiędzy różnymi podmiotami oraz szybkim dostarczaniu potrzebnych dóbr i usług [1], [2], [7]. Istotnym elementem tego procesu jest współpraca z instytucjami lokalnymi oraz między organizacjami międzynarodowymi, co pozwala zapewnić skuteczność, przejrzystość i sprawność działań [3], [5].

Realizacja pomocy humanitarnej opiera się na ramach prawnych takich jak Prawo Międzynarodowe Humanitarne, Kodeks postępowania dla organizacji pomocowych oraz Karta Narodów Zjednoczonych [2]. Te mechanizmy zapewniają jednolite standardy i zobowiązują do przestrzegania praw człowieka podczas wszelkich działań pomocowych.

Beneficjenci pomocy humanitarnej

Głównymi odbiorcami pomocy humanitarnej są osoby dotknięte sytuacjami kryzysowymi. Zaliczają się do nich bezdomni, uchodźcy, przesiedleńcy oraz ofiary klęsk żywiołowych i konfliktów zbrojnych [1], [3], [5]. Populacje te najczęściej nie mają możliwości samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych wskutek utraty domów, środków do życia lub zdrowia.

Obszary objęte pomocą to głównie kraje doświadczające działań wojennych, katastrof naturalnych takich jak trzęsienia ziemi czy powodzie, masowych przemieszczeń ludności oraz anomalii pogodowych skutkujących klęskami głodu [5].

Różnice między pomocą humanitarną a pomocą rozwojową

Pomoc humanitarna odróżnia się od wsparcia rozwojowego swoim czasem trwania i celem. Jest odpowiedzią na natychmiastowe potrzeby, działa szybką interwencją w pierwszych dniach lub tygodniach od wystąpienia kryzysu [1], [6]. Pomoc rozwojowa natomiast to długoterminowe programy, których zadaniem jest podniesienie standardu życia, rozwój społeczno-gospodarczy oraz zmniejszanie zależności od zewnętrznego wsparcia w przyszłości [1], [6].

Podmioty udzielające pomocy humanitarnej

Realizacją pomocy humanitarnej zajmują się organizacje międzynarodowe, lokalne społeczności, rządy państw oraz organizacje non-profit [1], [2], [3], [5]. Wszystkie te podmioty dążą do szybkiej mobilizacji zasobów, skutecznego zarządzania kryzysowego oraz zapewnienia uczciwych i transparentnych metod dystrybucji wsparcia.

Podsumowanie

Pomoc humanitarna to zespół działań, których głównym celem jest natychmiastowe ratowanie życia i minimalizowanie cierpienia osób dotkniętych nagłymi kryzysami [1], [2], [3], [5], [9]. Skoncentrowana na szybkim reagowaniu, opiera się na zasadach humanitaryzmu, neutralności, bezstronności oraz niezależności. Obejmuje szeroki wachlarz działań, od żywności po wsparcie psychologiczne czy edukację. Beneficjantami są przede wszystkim osoby najbardziej narażone, a działania te prowadzone są przez różnorodne podmioty – od organizacji międzynarodowych aż po lokalne społeczności. Współczesna pomoc humanitarna korzysta z nowych technologii i stale rozwija się, aby lepiej chronić godność oraz życie ludzi dotkniętych katastrofami.

Źródła:

• [1] https://pl.wikipedia.org/wiki/Pomoc_humanitarna
• [2] https://prawaczlowieka.mazowsze.pl/pomoc-humanitarna-znaczenie-wyzwania-i-dzialania-miedzynarodowe/
• [3] https://www.gov.pl/web/polskapomoc/czym-jest-pomoc-humanitarna
• [5] https://pcpm.org.pl/pomoc-humanitarna/
• [6] http://dlibra.wspa.pl/Content/1915/Skrypt.%20Pomoc%20humanitarna..pdf
• [7] https://www.pah.org.pl/pomoc-humanitarna-na-czym-polega/
• [9] https://dziennikurzedowy.msz.gov.pl/pl/p/msz_pl/polityka_zagraniczna/polska_pomoc/humanitarna_pomoc/index.html