Czy stowarzyszenie jest organizacją pozarządową?

Czy stowarzyszenie jest organizacją pozarządową? Tak, każde stowarzyszenie w Polsce jest formą organizacji pozarządowej (NGO) zgodnie z obowiązującym prawem[1][3]. Jednak by w pełni zrozumieć to zagadnienie, konieczne jest poznanie definicji, cech oraz prawnego statusu stowarzyszenia w kontekście trzeciego sektora.

Podstawowa definicja stowarzyszenia – kluczowe elementy

Stowarzyszenie stanowi dobrowolne, samorządne i trwałe zrzeszenie co najmniej siedmiu osób ukierunkowanych na realizację celów niezarobkowych. Członkostwo w stowarzyszeniu ma charakter otwarty i może się zmieniać bez konieczności likwidacji całej struktury[1]. Działalność stowarzyszenia opiera się na ustawie Prawo o stowarzyszeniach, która precyzyjnie określa zasady tworzenia, funkcjonowania i rozwiązywania takich podmiotów[1].

Kluczowe cechy stowarzyszenia to: dobrowolność przynależności, samodzielność w podejmowaniu decyzji, samorządność rozumiana jako autonomia wobec organów zewnętrznych oraz brak nastawienia na zysk dla członków. Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, jednak całość uzyskanego dochodu jest wykorzystywana na realizację wskazanych w statucie celów społecznych bez przeznaczania zysków na podział między członków[1][3].

Organizacja pozarządowa – definicja i pozycja w sektorze społecznym

Organizacja pozarządowa to instytucja utworzona na podstawie przepisów ustaw jako osoba prawna lub jednostka bez osobowości prawnej, pod warunkiem, że nie jest częścią sektora finansów publicznych i nie prowadzi działalności dla zysku[3][7]. Działa ona niezależnie od administracji państwowej oraz samorządowej i realizuje cele o znaczeniu społecznym.

Osobliwością sektora NGO jest jego różnorodność form. Poza stowarzyszeniami obejmuje on fundacje, związki zawodowe, organizacje samorządów gospodarczych i inne osoby prawne lub jednostki organizacyjne, które spełniają warunek braku nastawienia na zysk[3][7]. W polskim porządku prawnym stowarzyszenia pozostają fundamentem trzeciego sektora, stanowiąc najliczniejszą i kluczową grupę NGOs[1][3].

Stowarzyszenie jako część sektora NGO

Każde stowarzyszenie spełnia kryteria organizacji pozarządowej, czyli działa niezależnie od sektora publicznego, kieruje się celami społecznymi, nie dąży do wypracowania zysku, a wszelkie ewentualne nadwyżki finansowe przeznacza na realizację celów statutowych[1][3].

Funkcjonowanie stowarzyszeń opiera się na demokratycznej strukturze organizacyjnej, gdzie decyzje podejmują członkowie lub wyłonione przez nich organy. Zarząd odpowiada za bieżące sprawy, a specjalne organy kontrolne dbają o zgodność działań z celami statutowymi oraz przepisami prawa[1].

Do utworzenia stowarzyszenia wymagane jest zebranie co najmniej siedmiu osób, przygotowanie i przyjęcie statutu oraz rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym. Ten proces gwarantuje transparentność i zgodność z wymogami prawa przewidzianymi dla NGO[1].

Prawne i organizacyjne powiązania stowarzyszenia z trzecim sektorem

Stowarzyszenia jako organizacje pozarządowe funkcjonują w szerokim ekosystemie społecznym. Pełnią one ważną rolę jako pośrednik między obywatelami a instytucjami publicznymi, inicjując działania, których celem jest zaspokajanie potrzeb społecznych, realizacja lokalnych inicjatyw oraz rozwój usług publicznych[3][7].

Podmioty NGO w Polsce muszą prowadzić swoje działania z zachowaniem niezależności od wpływów politycznych i finansowych sektora publicznego. Znaczenie sektora pozarządowego rośnie, zwłaszcza w dziedzinie świadczenia usług społecznych i aktywizacji społeczności lokalnych[3].

Stowarzyszenie a inne organizacje pozarządowe

Pod pojęciem NGO mieści się dużo szerszy zakres organizacji, natomiast stowarzyszenia to najpowszechniejsza i najbardziej rozpoznawalna forma działalności pozarządowej w Polsce[3]. W ramach sektora trzeciego istnieją również fundacje, związki zawodowe i inne organizacje niezwiązane z sektorem publicznym[3][7].

Fundamentalną różnicą między organizacjami pozarządowymi a sektorem publicznym jest brak realizacji zadań dla osiągnięcia zysku oraz całkowita niezależność organizacyjna. Każda działalność gospodarcza prowadzona przez stowarzyszenie lub inny NGO musi w całości służyć realizacji celów statutowych i nie może być źródłem korzyści materialnych dla członków[1][3].

Podsumowanie: status stowarzyszenia jako organizacji pozarządowej

Stowarzyszenie jest z definicji organizacją pozarządową. Jako podstawowy typ NGO stowarzyszenia realizują zadania społeczne, działając niezależnie od sektora publicznego, zgodnie z przepisami ustawy i bez chęci osiągnięcia zysku. Status prawny, tryb zakładania, demokratyczna struktura oraz wymóg reinwestowania nadwyżki finansowej w cele statutowe czynią stowarzyszenia istotną częścią trzeciego sektora w Polsce[1][3][7].

Źródła:

• [1] https://poradnik.ngo.pl/co-to-sa-organizacje-pozarzadowe-czym-jest-stowarzyszenie-a-czym-fundacja
• [3] https://nck.pl/szkolenia-i-rozwoj/aktualnosci/prawo-organizacji-pozarzadowych-organizacja-pozarzadowa
• [7] https://nck.pl/en/szkolenia-i-rozwoj/aktualnosci/prawo-organizacji-pozarzadowych-organizacja-pozarzadowa