Jakie ziemie przyłączył Kazimierz Wielki do Polski?

Kazimierz Wielki, panując w latach 1333-1370, przyłączył do Polski znaczące obszary, co doprowadziło do podwojenia powierzchni państwa, z początkowych 106-115 tys. km² do około 270 tys. km² po jego śmierci. Kluczowe ziemie przyłączone do Polski za jego panowania to: Kujawy, ziemia dobrzyńska, Ruś Halicka wraz z ziemią bełską, chełmską, włodzimierską i Podolem, północna Wielkopolska, część Nowej Marchii (ziemia wschowska) oraz Mazowsze i fragmenty Śląska [2][4][5][6].

Ekspansja terytorialna za panowania Kazimierza Wielkiego

Kazimierz Wielki kontynuował politykę ojca, Władysława Łokietka, ale rozszerzył ją o ekspansję na wschód. Jego działania objęły zarówno wojny, jak i dyplomację. Najważniejszym tego przykładem było odzyskanie Kujaw i ziemi dobrzyńskiej na mocy pokoju kaliskiego zawartego z Krzyżakami w 1343 roku. Pokój kaliski pozwolił na odzyskanie tych ziem w zamian za zrzeczenie się pomorskich terenów na rzecz zakonu [2][4][7]. Ekspansja objęła także przyłączenie ziemi wschowskiej w Nowej Marchii oraz zhołdowanie Mazowsza. Na Śląsku udało się pozyskać niewielki skrawek ziemi rudzkiej, choć większa część tego regionu przeszła pod kontrolę Czech [4][6].

Największym sukcesem Kazimierza była podbój Rusi Halickiej w latach 1340-1366. Te działania doprowadziły do zajęcia dużych terytoriów: ziemi bełskiej, chełmskiej, włodzimierskiej, Sanoka, Przemyśla oraz Podola. Ostateczne włączenie tych terenów do Królestwa Polskiego nastąpiło w 1366 roku, po serii wypraw wojennych i opanowaniu kluczowych grodów [2][5][8].

Procesy i mechanizmy przyłączania ziem

Odzyskanie ziem utraconych przez wcześniejsze pokolenia było możliwe dzięki skutecznej dyplomacji i rozważnym decyzjom politycznym. Kazimierz Wielki podpisał pokój kaliski z Krzyżakami, dzięki czemu Kujawy i ziemia dobrzyńska wróciły do Polski [2][4]. Ważną rolę odegrały także traktaty z Czechami, w tym układ praski (1355/56), na mocy którego Polska zrzekła się pretensji do Śląska, koncentrując się na ekspansji na Ruś [2][3][4].

Podbój Rusi Halickiej był efektem wielu wypraw wojennych. Kazimierz stosował również innowacyjne podejście, powołując miejscowych bojarów ruskich na stanowiska namiestników zdobytych obszarów. W ten sposób władza królewska była legitymizowana przez lokalną elitę, co ułatwiało integrację zdobytych ziem [1][3][6]. Ponadto ustanowienie zwierzchności nad Mazowszem i Podolem dokonało się w dużej mierze poprzez politykę lenną i system hołdów [1][5][8].

Znaczenie ekspansji terytorialnej Kazimierza Wielkiego

Osiągnięcia Kazimierza Wielkiego wyznaczają przełomową zmianę w polityce polskiej, polegającą na skierowaniu ekspansji na wschód. Utrata Pomorza i Śląska na rzecz Krzyżaków i Czechów wymusiła nową strategię, w tym trwałe przyłączenie obszarów Rusi Halickiej [2][4][7].

Reformy administracyjne, gospodarcze i prawne, które wprowadził Kazimierz Wielki, wzmacniały skuteczność zarządzania powiększonym terytorium. Stabilizacja granic dzięki traktatom dyplomatycznym stworzyła dogodne warunki do rozwoju państwa. Hasło „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną” odnosi się nie tylko do rozwoju urbanistyki i architektury, ale także do znaczącego przyrostu terytorialnego państwa polskiego [3][7].

Podsumowanie: jakie ziemie przyłączył Kazimierz Wielki?

W okresie panowania Kazimierza Wielkiego do Polski przyłączono: Kujawy, ziemię dobrzyńską, ziemię wschowską w Nowej Marchii, Ruś Halicką (ziemia bełska, chełmska, włodzimierska, Sanok, Przemyśl, Podole), wybrane obszary północnej Wielkopolski, częściowo ziemię rudzką na Śląsku oraz ustanowiono zwierzchność nad Mazowszem i Podolem. Dzięki tym zdobyczom terytorialnym powierzchnia państwa wzrosła z początkowych ok. 106-115 tys. km² w 1333 r. do ok. 270 tys. km² w 1370 r. [2][4][5].

Źródła:

• [1] https://skul.pl/historia/cwiczenie,z-materialem-11-12-13,3,pid,315808
• [2] https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DhGVZg0ij
• [3] https://gwo.pl/38_r_scenariusz_p/
• [4] https://pl.wikipedia.org/wiki/Kazimierz_III_Wielki
• [5] http://www.kazimierzwielki.home.pl/geneaologia.html
• [6] https://skul.pl/historia/pytanie,z-mapa-1,1,pid,274688
• [7] http://manufaktura.liceumxv.edu.pl/2024/11/27/kazimierz-wielki-krol-budowniczy-i-reformator/
• [8] https://brainly.pl/zadanie/1548038
• [9] https://brainly.pl/zadanie/2769097